Το Όμπραξ (πρωτότυπος τίτλος: Alan Mistero, στη Γαλλία: Ombrax) ήταν ιταλικό εβδομαδιαίο περιοδικό κόμικς που δημιουργήθηκε από τους Esse Gesse το 1966 και ολοκληρώθηκε το 1986, με 242 μηνιαία τεύχη να έχουν εκδοθεί.
Η υπόθεση εκτυλίσσεται στις ΗΠΑ, κοντά στα Μεξικανικά σύνορα, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.
Εστιάζει σε ένα δυναμικό κοκκινομάλλη πιστολέρο, ο οποίος βρίσκεται σε
συνεχείς μυστικές αποστολές εναντίον κάθε είδους εγκληματιών.
Χρησιμοποιεί εκπληκτικές μεταμφιέσεις, οι οποίες ξεγελούν εχθρούς και
φίλους. Στο πλευρό του έχει δύο πιστούς συντρόφους, έναν αριστοκράτη
χαρτοπαίκτη που ονομάζεται Conte (για την ελληνική έκδοση "Βαρώνος") και
τον αιωνίως πεινασμένο και άξεστο Polpetta ("Φαγάνας")
Στην Ελλάδα
Το Όμπραξ (Ombrax) ήταν εβδομαδιαίο περιοδικό κόμικς που πρωτοκυκλοφόρησε στη χώρα μας στα μέσα του 1971 και η έκδοσή του διακόπηκε 4,5 χρόνια αργότερα.
Ο εκδότης του Στέλιος Ανεμοδουράς δανείστηκε για το κτίσιμο της ύλης του εντύπου κυρίως τις ιστορίες της μηνιαίας αντίστοιχης Ιταλικής
έκδοσης ("Il comandante Mark") του Οίκου "Bonelli", καθώς οι δύο κύριοι
χαρακτήρες του Όμπραξ προέρχονταν από τη γειτονική χώρα. Το 1983 μάλιστα επανέλαβε ουσιαστικά την έκδοση του περιοδικού με νέο εβδομαδιαίο τίτλο (σαν "Περιπέτεια" πλέον), του οποίου η έκδοση συνεχίστηκε (τόσο με επταήμερη συχνότητα, όσο και υπο μορφή μηνιαίων τόμων) έως και τα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ού αιώνα.
.
Ο Ρέι Μπράντμπερι (Ray Douglas Bradbury, 22 Αυγούστου 1920 – 5 Ιουνίου 2012) ήταν Αμερικανός συγγραφέας και σεναριογράφος επιστημονικής φαντασίας, τρόμου και μυστηρίου. Για την επίδρασή του στη λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας του 20ού αιώνα, αποκαλείτο «πατέρας» της επιστημονικής φαντασίας.
Αναγνωρίζεται ως ο συγγραφέας του οποίου το έργο εξασφάλισε στη
σύγχρονη λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας ευρύτερη αναγνώριση. Του
άρεσε ιδιαίτερα ο Έντγκαρ Άλαν Πόου,
χάρη στον οποίο ανακάλυψε τη λογοτεχνία μόλις στα επτά του χρόνια. Στις
αφηγήσεις του Μπράντμπερι η καθημερινότητα μετασχηματίζεται σε
ασυνήθιστη και πολλές φορές επικίνδυνη δυστοπία.
Είχε λάβει πολλές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το «Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών των ΗΠΑ» που του απένειμε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους το 2004, και το μετάλλιο της «Ordre des Arts et des Lettres» της Γαλλίας.
Γνωστότερα έργα του, το «Φαρενάιτ 451» ("Fahrenheit 451"), «Τα Χρονικά του Άρη»
("The Martian Chronicles") και «Ο Εικονογραφημένος Άνθρωπος» ("The
Illustrated Man"). Πολλά από τα έργα του έχουν διασκευαστεί για την
τηλεόραση και τον κινηματογράφο.
Εργογραφία
Ο Μπράντμπερι έγραψε 27 βιβλία και περισσότερες από 600 σύντομες ιστορίες.Επίσης, διηγήματα, ποιήματα, θεατρικά έργα και σενάρια. Δικό του είναι το σενάριο της ταινίας "Μόμπι Ντικ" που γύρισε το 1956 ο Τζον Χιούστον. Έγραψε και σενάρια για την τηλεόραση,
την «Τέταρτη Διάσταση» και τα επεισόδια της σειράς «Ο Αλφρεντ Χίτσκοκ
παρουσιάζει». Ακολουθεί κατάλογος με τα έργα του που έχουν κυκλοφορήσει
στην Ελλάδα.
1950: Τα χρονικά του Άρη - (The Martian Chronicles), μυθιστόρημα, (μτφ. Δημήτρης Αρβανίτης για τις εκδ. "Άγρα", 2011 με πρόλογο του Χόρχε Λουίς Μπόρχες)
1951: Ο εικονογραφημένος άνθρωπος - (The Illustrated Man), συλλογή 18 διηγημάτων
1953: Φαρενάιτ 451 - (Fahrenheit 451), δυστοπικό μυθιστόρημα, (μτφ.
Βασίλης Δουβίτσας για τις εκδ. "Άγρα", 2012 - Μαρία Χρυσόχου για τις
εκδ. "Παραπέντε", 2000 - Τζένη Βαγιάνου, εκδ. "Γρηγόρη", 1953)
1957: Κρασί από πικραλίδα - (Dandelion Wine), μυθιστόρημα που αποτελείται από ιστορίες συνδεδεμένες μεταξύ τους, (μτφ. Μιχάλης Μακρόπουλος για τις εκδ. "Καστανιώτης", 2004)
1962: Κάτι κολασμένο έρχεται προς τα δω - (Something Wicked This Way Comes), μυθιστόρημα, (μτφ. Βασίλης Καλλιπολίτης για τις εκδ. "Αίολος", 1991)
1972: Το δέντρο των Αγίων Πάντων - (The Halloween Tree), μυθιστόρημα, (μτφ. Ναούμ Θεοδοσιάδης για τις εκδ. "Μαγικό Κουτί", 2012)
1972: Στα χρόνια των πυραύλων - (R Is for Rocket), συλλογή 17 διηγημάτων, (μτφ. - επιμ. Γιώργος Σωτήρχος για τις εκδ. "Συμπαντικές διαδρομές", 2011)
1985: Ο θάνατος είναι μοναχική υπόθεση - (Death Is a Lonely Business), μυθιστόρημα, (μτφ. Έφη Καλλιφατίδη για τις εκδ. "Απόπειρα", 1993)
1996: Πέθανε ο σκύλος, κατά τ'άλλα όλα καλά - (Quicker Than the Eye), συλλογή 22 διηγημάτων, (μτφ. Βασίλης Δουβίτσας, εκδ. "Άγρα", 2010)
Επίσης:
Το Δ του Διαστήματος - μυθιστόρημα (μετάφραση: Φώντας Κονδύλης για τις εκδόσεις «Μπουκουμάνη» 1975)
Τα Δίδυμα Φεγγάρια του Άρη - μυθιστόρημα (μετάφραση: Φώντας Κονδύλης για τις εκδόσεις «Μπουκουμάνη» 1975)
Το τέλος της αρχής - μυθιστόρημα (μετάφραση: Ρένα Χατχούτ για τις εκδόσεις «Μανιατέας» 1978)
Εφιάλτες από το διάστημα - μυθιστόρημα (μετάφραση: Βασίλης Κατσάνης για τις εκδόσεις «Κάκτος» 1978)
Το τέλος του κόσμου - μυθιστόρημα (μετάφραση: Παύλος Μάτεσις για τις εκδόσεις «Κάκτος» 1978)
Ο θάνατος είναι μοναχική υπόθεση (μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη για τις εκδόσεις«Απόπειρα» 1989)
Ο γέροντας και τ’ άλογο Κάποτε ζούσε σ’ ένα χωριό κάποιος φτωχός γέροντας, ο οποίος είχε ένα
όμορφο άλογο που τον βοηθούσε στις γεωργικές του ασχολίες και το οποίο
ήταν τόσο όμορφο και δυνατό, ώστε ήταν γνωστό σε όλη τη γύρω περιοχή. Κάποια μέρα, ένας πρίγκιπας που εντυπωσιάστηκε από τη φήμη και το
παρουσιαστικό του αλόγου, θέλησε να το αγοράσει, προσφέροντας στον
γέροντα ένα υπέρογκο ποσό. Αυτός, όμως, αρνήθηκε να πουλήσει το αγαπημένο του άλογο, µε το οποίο είχε δεθεί τόσα χρόνια, και επέστρεψε στο χωριό του.
-“Μα καλά είσαι ανόητος;” ρωτούσαν οι συγχωριανοί του.“Πούλα το άλογο
για το καλό σου, θα πιάσεις πολλά χρήματα και θα είσαι ευτυχισμένος!”
-“Ααα, εμένα το άλογο με βοηθά στην εργασία μου.. Και ποιος ξέρει τι
είναι καλό και τι κακό;” απαντούσε ο γέροντας, “Μόνο Ο Θεός το ξέρει!”
Οι μέρες περνούσαν και το άλογο παρέμενε αχώριστη συντροφιά του γέροντα. Ένα πρωί ξύπνησε και είδε ότι το άλογό του είχε φύγει.
Οι συγχωριανοί του μαζεύτηκαν για να του εκφράσουν τη λύπη τους: -“Τι μεγάλο κακό που σε βρήκε, τώρα ποιος θα σε βοηθά στις δουλειές σου; Ήσουν ανόητος που δεν πούλησες το άλογο. Τώρα δεν έχεις ούτε τα χρήματα, ούτε το άλογο”.
Ο γέροντας με τη χαρακτηριστική ηρεμία του απαντούσε:
-“Και ποιος ξέρει τι είναι καλό και τι κακό; Μόνο Ο Θεός το ξέρει!”
Οι χωριανοί απομακρύνονταν νομίζοντας ότι του γέρου του έχει σαλέψει..
Ύστερα από λίγες μέρες το άλογο επέστρεψε στη μάντρα του γέροντα, μαζί
µε μερικά άλλα πανέμορφα άγρια άλογα που είχε συναντήσει στο δάσος.
Μαζεύτηκαν ξανά οι συγχωριανοί και του έλεγαν: -“Τι τυχερός που είσαι! Σου έτυχε μεγάλο καλό, αφού τώρα έχεις περισσότερα άλογα να σε βοηθούν.”
Ο γέροντας τους απάντησε: -“Και ποιος ξέρει τι είναι καλό και τι κακό.. Μόνο Ο Κύριος γνωρίζει! Πάντως, είμαι ευχαριστημένος που το άλογό μου γύρισε.”
Οι συγχωριανοί του τον κοιτάζανε πάλι περιφρονητικά.
Μετά από λίγες μέρες, ο γιος του, καβαλικεύοντας ένα από τα άλογα, έπεσε κι έσπασε τα πόδια του, μένοντας ανήμπορος.
Μαζεύτηκαν πάλι οι χωριανοί λέγοντας:
-“Τι κακό που σε βρήκε! Με τα άλογα που ήρθαν, έχασες τελικά το δεξί
σου χέρι στις δουλειές – τον γιο σου – που υποφέρει τώρα από τους πόνους
και ίσως υποφέρει για όλη του τη ζωή.”
Ο γέρος απαντούσε πάλι:
-“Ποιος ξέρει … μόνο Ο Θεός γνωρίζει τι είναι καλό και τι κακό!”
Δεν πέρασε μια βδομάδα από αυτό το ατύχημα και μια γειτονική χώρα
κήρυξε τον πόλεμο στη χώρα του. Πέρασε, λοιπόν, και από την πόλη του ο
στρατός και επιστράτευσε όλους τους νέους άντρες της πόλης.
Δεν πήραν,
φυσικά, τον γιο του, που είχε σπασμένα πόδια, κι έτσι δεν έλαβε μέρος
στις άγριες μάχες που ακολούθησαν.
Ήρθαν πάλι οι συγχωριανοί και έλεγαν: -“Είσαι πολύ τυχερός, αφού οι γιοι όλων μας πάνε να σκοτωθούν στον πόλεμο, ενώ εσύ θα έχεις τον γιο σου πάντα κοντά σου.”
Και ο γέροντας τούς απάντησε με τρυφερότητα:
-“Εμείς οι άνθρωποι δεν ξέρουμε ποτέ αρκετά, για να κρίνουμε αν κάτι
είναι ευλογία ή συμφορά.
Ακόμη αδελφοί μου δεν το καταλάβατε: Μόνο Ο
Θεός γνωρίζει το καλό και το κακό μας!!”
Πρέπει λοιπόν να
δείχνουμε απόλυτη εμπιστοσύνη
Στον Θεό μας, όχι στα λόγια αλλά έμπρακτα!
Υπάρχει άραγε περίπτωση αν αφεθούμε όπως ένα μικρό παιδί στο Θέλημά
του, να νιώσουμε ποτέ θλίψη,
Ο Κωσταντής Γεράκης ή Costantin Gerachi, γνωστός ως Constance Phaulkon (1647 - 5 Ιουνίου 1688) ήταν χαρισματικός τυχοδιώκτης Ελληνικής καταγωγής, ο οποίος κατάφερε να διοριστεί πρωθυπουργός του Σιάμ την περίοδο 1683 - 1688.
Γεννήθηκε από Ελληνορθόδοξους γονείς στο Κάστρο της Άσσου, στην περιοχή της Ερίσου (pertinenza di Erisso) της βόρειας Κεφαλονιάς. Η οικογένεια Γεράκη (Gerachi) ήταν εγκατεστημένη στο χωριό Πλαγιά ήδη από τον 16ο αιώνα.Σε ηλικία 12 ετών, για άγνωστο λόγο, εγκατέλειψε το νησί, έγινε ναύτης
και ξεκίνησε την τυχοδιωκτική δράση του, υπηρετώντας σε διάφορα αγγλικά
πλοία και ταξιδεύοντας κυρίως στις Ινδίες.
Το 1669 εγκατέλειψε το επάγγελμα του ναύτη κι έγινε υπάλληλος της αγγλικής Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών, εργαζόμενος στις αποθήκες της, στο Μπάνταμ της Ινδονησίας. Ο Γεράκης, σαν υπάλληλος της Εταιρείας έκανε πολλά ταξίδια σε χώρες της Ασίας και έκανε φιλίες με υψηλόβαθμα στελέχη της.
Το 1675 εγκαταστάθηκε στο Σιάμ,
εξακολουθώντας να εργάζεται για την Εταιρεία. Εκεί έμαθε τη γλώσσα και
άρχισε να δημιουργεί στενές σχέσεις με σημαντικούς αξιωματούχους της
βασιλικής αυλής.Το 1679 και μετά από δολοπλοκίες της Εταιρείας, ο Γεράκης έγινε
υπεύθυνος εμπορίου του βασιλείου του Σιάμ. Γρήγορα κατέλαβε τη θέση του
διερμηνέα στη βασιλική αυλή, καθώς ήταν πολύγλωσσος.
Το 1680
εγκατέλειψε την Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών και το 1683 διορίστηκε
πρωθυπουργός του Σιάμ. Το 1684 ξεκίνησαν οι συνομιλίες με τη Γαλλία
για εμπορική συνεργασία, που τελικά επιτεύχθηκε το επόμενο έτος και
οδήγησε σε πόλεμο το Σιάμ με την Εταιρεία, ο οποίος έληξε με την
αποβίβαση, στη χώρα του Σιάμ,γαλλικής στρατιωτικής δύναμης. Ο Γεράκης τιμήθηκε από τον Γάλλο βασιλιά με τον τίτλο του «Ιππότη του Τάγματος του Αγίου Μιχαήλ».
Οι Γάλλοι έγιναν αντιδημοφιλείς με την ρατσιστική συμπεριφορά
τους. Ο Γεράκης, έχοντας αποκτήσει μεγάλη περιουσία, άρχισε πλέον να
ανησυχεί γιατί έβλεπε ότι τα δικά του κέρδη θα περιορίζονταν . Το 1688 ο
βασιλιάς Ναράι αρρώστησε βαριά από άγνωστη ασθένεια δίνοντας την
ευκαιρία στους αντιπάλους του να δράσουν.
Τον Μάιο ο Γεράκης προσκλήθηκε
στην πρωτεύουσα του Σιάμ, Αγιουτάγια,
σε συνάντηση με τον Φεράτσα ο οποίος ήταν ο ηγέτης της αντιβασιλικής
παράταξης. Ο Φεράτσα αιχμαλώτισε το Γεράκη και το Διάδοχο με την
κατηγορία της προδοσίας, και τελικά τους δολοφόνησε. Στις 11 Ιουλίου
πέθανε και ο Βασιλιάς Ναράι,έξαλλος με τα νέα που είχε μάθει και ανήμπορος να αντιδράσει. Ο Φεράτσα αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς ηγούμενος
ενός ξενοφοβικού καθεστώτος.
Το Μάιο του 1682 είχε παντρευτεί την Μαρία Γκυομάρ ντε Πίνια (Maria Guyomar de Pinha),
μιγάδα γιαπωνεζο πορτογαλικής καταγωγής.Από το γάμο τους απέκτησαν
δύο γιούς, τον João (Γιάννη) και τον Jorge (Γιώργο), ο πρώτος από τους
οποίους απεβίωσε πριν τον φρικτό θάνατό του. Το σπίτι του Γεράκη στο Λοπμπούρι
υπάρχει ακόμα και σήμερα και αποτελεί τουριστικό αξιοθέατο.
Οι
ιστορικοί διχάζονται για το ρόλο που διαδραμάτισε, αν δηλαδή ήταν όντως καιροσκόπος
που επεδίωκε την ανέλιξή του στο θρόνο του Σιάμ, ή αν χρησιμοποιήθηκε
ως αποδιοπομπαίος τράγος από τον επίσης καιροσκόπο Φεράτσα, για την
εξουδετέρωση του νόμιμου Διαδόχου.
O Φεδερίκο δελ Σαγράδο Κοραθόν δε Χεσούς Γαρθία Λόρκα (Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca, προφέρεται: [feðeˈɾiko ɣarˈθi.a ˈlorka]) (Φουέντε Βακέρος, 5 Ιουνίου 1898 – Βιθνάρ, 19 Αυγούστου 1936), ήταν Ισπανός ποιητής και δραματουργός που ανήκει στη λεγόμενη «γενιά του ’27», ομάδα συγγραφέων που προσέγγισε την ευρωπαϊκή αβάν-γκαρντ με εξαιρετικά αποτελέσματα, ούτως ώστε το πρώτο μισό του 20ου αιώνα να ορίζεται ως «αργυρή εποχή» (edad de plata) της ισπανικής λογοτεχνίας. Δολοφονήθηκε κατά το ξέσπασμα του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου από αγνώστους, οι οποίοι πολύ πιθανόν συνδέονταν με τον εθνικιστικό φασισμό, επειδή ο ίδιος σχετιζόταν ή υποστήριζε τους Δημοκρατικούς
Ο
Γκαρθία Λόρκα, του οποίου το πλήρες όνομα είναι Φεδερίκο ντελ Σαγράδο
Κοραθόν ντε Χεσούς Γκαρθία Λόρκα, γεννήθηκε στις 5 Ιουνίου 1898 στο
Φουέντε Βακέρος, μικρό χωριό στον νομό Βέγα της περιφέρειας Γρανάδας.
Ήταν γιος ενός πλούσιου γαιοκτήμονα, του Φεδερίκο Γκαρθία Ροδρίγες
(1859-1945), που στο δεύτερό του γάμο νυμφεύθηκε μια νεαρή και ευαίσθητη
δασκάλα, τη Βιθέντα Λόρκα Ρομέρο (1870–1959)γυναίκα με εύθραυστη υγεία, σε βαθμό που να μην θηλάσει η ίδια το γιο της, αλλά μια παραμάνα, η οποία ήταν σύζυγος του επιστάτη
του πατέρα του. Παρόλα αυτά, η μητέρα επηρέασε βαθύτατα την
καλλιτεχνική εκπαίδευση του γιού της: πράγματι εγκατέλειψε γρήγορα τη
διδασκαλία για να αφοσιωθεί στην εκπαίδευση του μικρού Φεδερίκο, στον
οποίο μετέδωσε το πάθος της για το πιάνο και τη μουσική.
«Σιγοτραγουδούσε τα δημοτικά τραγούδια, ακόμη πριν μάθει να μιλάει και ενθουσιαζόταν στο άκουσμα κιθάρας.»
Η μητέρα του του μετέδωσε επίσης τη βαθιά συναίσθησητης κατάστασης των φτωχών και τον σεβασμό για τον πόνο τους, που ο
Γκαρθία Λόρκα θα ενσωματώσει στο λογοτεχνικό του έργο. Μέχρι το 1909,
Φεδερίκο πέρασε ευτυχισμένη, σε πνευματικό επίπεδο, παιδική ηλικία, αλλά
σωματικά δύσκολη λόγω των συχνών ασθενειών, σε ένα περιβάλλον αγροτικό
και γαλήνιο στο σπίτι του πατέρα του στο Φουέντε Βακέρος. Η οικογένειά
του αυξήθηκε κατά τέσσερα παιδιά: τον Φραγκίσκο, την Κοντσίτα και την
Ισαμπέλ, ενώ το τέταρτο, τον Λουίς, τον έχασαν σε ηλικία δύο ετών, από πνευμονία.
Το 1909 μετακόμισε με την οικογένειά του στη Γρανάδα της Ανδαλουσίας, όπου σύντομα ενεπλάκη στις δραστηριότητες των τοπικών καλλιτεχνικών ομάδων.
Με τον περιγραφικό αυτό όρο εννοούμε τον πόλεμο που ξέσπασε στις 5
Ιουνίου 1967 μεταξύ Ισραήλ και των γειτονικών του αραβικών χωρών
(Αιγύπτου, Συρίας και Ιορδανίας). Το Ισραήλ, 19 χρόνια μετά την ίδρυσή
του, πάλευε ακόμα για την ύπαρξή του, ενώ οι Άραβες επιδίωκαν την
εξαφάνισή του. Οι εχθροπραξίες περατώθηκαν πέντε μέρες αργότερα, στις 10
Ιουνίου, με θρίαμβο των Ισραηλινών, που
τριπλασίασαν τα εδάφη τους, κατακτώντας το Σινά, τη Λωρίδα της Γάζας,
τη Δυτική Όχθη, την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τα Υψίπεδα του Γκολάν.
Στις αρχές του 1967, έπειτα από μια περίοδο σχετικής ηρεμίας, που
ακολούθησε τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1956, οι αψιμαχίες ξανάρχισαν
στα σύνορα του Ισραήλ και των γειτονικών του αραβικών κρατών.
Παλαιστίνιοι μαχητές πραγματοποιούσαν επιθέσεις στο έδαφος του Ισραήλ,
ενώ ο αιγύπτιος ηγέτης Νάσερ ζήτησε την απόσυρση των δυνάμεων του ΟΗΕ
από το Σινά στις 18 Μαΐου και μετέφερε στρατιωτικές δυνάμεις στην
περιοχή. Έπειτα από 11 χρόνια, Ισραηλινοί και Αιγυπτιακοί ήρθαν και πάλι
πρόσωπο με πρόσωπο.
Το κλίμα βάρυνε από την απόφαση του
αιγύπτιου προέδρου Νάσερ να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό για τα ισραηλινά
πλοία στις 22 Μαΐου. Οκτώ μέρες αργότερα, Αίγυπτος και Ιορδανία
υπέγραψαν σύμφωνο αμυντικής συνεργασίας, που θορύβησε τους Ισραηλινούς,
καθώς οι αραβικές δυνάμεις βρίσκονταν σε απόσταση 17 χιλιομέτρων από τη
Μεσόγειο. Αυτό σήμαινε ότι μια καλά οργανωμένη επίθεση κατά του Ισραήλ
θα μπορούσε να αποκόψει τη χώρα στα δύο. Στις 4 Ιουνίου στη συμμαχία
Αιγύπτου, Ιορδανίας και Συρίας προστέθηκε και το Ιράκ. ΗΠΑ και Σοβιετική
Ένωση κατάλαβαν πλέον ότι ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος και συνέστησαν
αυτοσυγκράτηση.
Τα εδάφη του Ισραήλ μετά τον πόλεμο
Αυτό δεν εμπόδισε το Ισραήλ να χτυπήσει πρώτο τον πιο ισχυρό κρίκο της
συμμαχίας, την Αίγυπτο. Στις 7:45 το πρωί της 5ης Ιουνίου 1967, όλα τα
διαθέσιμα αεροπορία του Ισραήλ (197 τον αριθμό) «σηκώθηκαν» και
επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά σε 19 αιγυπτιακά αεροδρόμια, καταστρέφοντας
μέσα σε τρεις ώρες σχεδόν όλη την αεροπορία της Αιγύπτου, που αριθμούσε
400 αεροπλάνα. Οι Ισραηλινοί, με απώλειες μόνο 19 αεροσκαφών, σημείωσαν
ένα απροσδόκητο θρίαμβο, που δεν μπορούσε να φανταστεί ούτε και ο πιο
αισιόδοξος στρατιωτικός τους. Παράλληλα, με συνεχείς αεροπορικές
επιδρομές την ίδια μέρα προκάλεσαν ανεπανόρθωτες καταστροφές στις
αεροπορίες των λοιπών συμμάχων των Αιγυπτίων. Η απόλυτη υπεροχή του
Ισραήλ στον αέρα υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην εύκολη και γρήγορη
επικράτησή του.
Την ίδια ώρα, οι ισραηλινές χερσαίες δυνάμεις
εξαπέλυαν επίθεση εναντίον των αιγυπτιακών στο Σινά και τη Λωρίδα της
Γάζας. Με ένα ευφυές στρατήγημα, τα τεθωρακισμένα του στρατηγού Αριέλ
Σαρόν βρέθηκαν πίσω από τις αιγυπτιακές δυνάμεις, κυκλώνοντάς τις. Από
εκείνη τη στιγμή, στο νου των αιγύπτιων ιθυνόντων ήταν το πώς οι
δυνάμεις τους θα υποχωρήσουν με ασφάλεια από το αραιοκατοικημένο Σινά
για να προστατεύσουν το Κάιρο. Μέσα σε 11 χρόνια οι ισραηλινοί
καταλάμβαναν για δεύτερη φορά τη Χερσόνησο του Σινά.
Στο Δυτικό
Μέτωπο, ο διστακτικός βασιλιάς της Ιορδανίας Χουσεΐν πείστηκε από τον
Νάσερ ότι η «νίκη ήταν με το μέρος τους». Ενεπλάκη στον πόλεμο, αλλά η
αντίδραση των Ισραηλινών ήταν ακαριαία. Στις 7 Ιουνίου είχαν υπό την
κατοχή τους τη Δυτική Όχθη, ενώ εισήλθαν θριαμβευτικά στην Ανατολική
Ιερουσαλήμ (Παλιά Πόλη), μετά από 1900 χρόνια. Η πιο εντυπωσιακή
επιχείρηση έγινε στα Υψίπεδα του Γκολάν στη Συρία. Μέσα σε 24 ώρες οι
Ισραηλινοί αντίκρισαν τις πεδιάδες της Δαμασκού.
Ο «Πόλεμος των
Έξι Ημερών» κράτησε στην πραγματικότητα 132 ώρες και 30 λεπτά, λιγότερο
κι από έξι ημέρες. Απο πλευράς Ισραηλινών ενεπλάκησαν στις επιχειρήσεις
264.000 άνδρες, συμπεριλαμβανομένων και των εφέδρων. Η Αίγυπτος
παρέταξε 150.000 άνδρες, η Ιορδανία 55.000 και η Συρία 75.000 άνδρες. Οι
απώλειες για τους Ισραηλινούς ανήλθαν σε 679 νεκρούς και 2.563, ενώ οι
Άραβες είχαν κατά προσέγγιση 21.000 νεκρούς και 45.000 τραυματίες.
Το Ισραήλ ένοιωθε, πλέον, καλά στα πόδια του και είχε τα αναγκαία εδάφη
για να διαπραγματευθεί την απόκτηση ειρήνης και ασφάλειας με τους
άραβες γείτονές του. Μεγάλος ηττημένος του πολέμου υπήρξε ο αιγύπτιος
πρόεδρος Νάσερ, που είδε τις φιλοδοξίες του να ηγηθεί του αραβικού
κόσμου, να καταρρέουν.
Στον «Πόλεμο των Έξι Ημερών» έλαβαν
μέρος στρατιωτικοί, που πρωταγωνίστησαν στις κατοπινές πολιτικές
εξελίξεις της Μέσης Ανατολής. Αρχηγός του γενικού επιτελείου του Ισραήλ
ήταν ο Γιτζάκ Ραμπίν, μετέπειτα πρωθυπουργός, που δολοφονήθηκε από
ακροδεξιό το 1995. Της επίθεσης των Ισραηλινών στο Σινά, ηγήθηκε ο Αριέλ
Σαρόν, τέως πρωθυπουργός και αυτός. Των συριακών δυνάμεων ηγήθηκε ο
Χαφέζ Ελ Ασαντ, πρόεδρος της Συρίας ως το θάνατό του το 2000.
Ο Σωτήρης Μουστάκας (Κάτω Πλάτρες, Λεμεσός, 20 Ιουνίου 1940 - Αθήνα, 4 Ιουνίου 2007) ήταν Ελληνοκύπριος ηθοποιός, ένας από τους μεγαλύτερους κωμικούς ηθοποιούς της Ελλάδας, βραβευμένος για την προσφορά του στην ελληνική επιθεώρηση.
Νεαρά χρόνια
Ο Σωτήρης Μουστάκας γεννήθηκε στο χωριό Κάτω Πλάτρες της επαρχίας Λεμεσού και ήταν ο νεότερος από τα επτά αδέρφια του. Σε ηλικία 15 χρονών, συμμετείχε ενεργά στον Απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ την περίοδο 1955 έως 1959, όπου μοίραζε φυλλάδια και έγραφε συνθήματα στους τοίχους. Συνελήφθη από τους Άγγλους και φυλακίστηκε για περίοδο εφτά μηνών. Μόλις αποφυλακίστηκε τελείωσε το σχολείο και το 1958 αναχώρησε για την Αθήνα για να σπουδάσει ηθοποιία, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του.
Το 1954, πήγε σε μια θεατρική παράσταση του Νίκου Σταυρίδη στη Λεμεσό, όπου και ανακάλυψε την αγάπη του για το θέατρο. Μετά το τέλος της παράστασης, ο Μουστάκας πλησίασε τον Σταυρίδη, τον μιμήθηκε και απέσπασε την προσοχή του. Στη συνέχεια του είπε πως θέλει να γίνει κι αυτός ηθοποιός και ο Σταυρίδης του είπε να έρθει στην Αθήνα και να τον βρει. Όταν έφτασε στην Αθήνα, έπιασε δουλειά σ' ένα εστιατόριο ως σερβιτόρος, και μετά από προτροπή του Σταυρίδη έδωσε εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, όπου πέρασε με την δεύτερη προσπάθεια Τότε γνώρισε την ηθοποιό Μαρία Μπονέλου, την οποία νυμφεύθηκε το 1973 και με την οποία απέκτησε μια κόρη, την ηθοποιό και σοπράνο Αλεξία Μουστάκα.Την ίδια περίοδο πέρασε και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Βραβεία
Ο Μουστάκας έπαιξε σε δεκάδες τηλεταινίες, κινηματογραφικές ταινίες και πολλές θεατρικές παραστάσεις. Το 1994, απέσπασε το βραβείο επιθεώρησης "Τα Παναθήναια", για την ερμηνεία του στο Άμλετ. Το 1996, έλαβε το πρώτο βραβείο Παπαδούκα της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, για τον ρόλο του στην επιθεώρηση Οι Δύο Δουλειές. Τέλος, το 2003 απέσπασε το βραβείο Ερμηνείας Ελληνικού Έργου Κάρολος Κουν, για τη συνολική του προσφορά στην επιθεώρηση. Θάνατος
Απεβίωσε τα ξημερώματα της 4ης Ιουνίου του 2007 στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθηνών στην ηλικία των 66 ετών, μετά από έκτακτη εισαγωγή λόγω ξαφνικής αδιαθεσίας που αισθάνθηκε κατά τη διάρκεια θεατρικής πρόβας. Ο λόγος του θανάτου του ήταν η λοίμωξη του αναπνευστικού,ενώ τα τελευταία χρόνια της ζωής του έπασχε από καρκίνο. Κηδεύτηκε στις 6 Ιουνίου του 2007 στο κοιμητήριο Χαλανδρίου δημοσία δαπάνη. Τελευταία του επιθυμία ήταν να σκεπαστεί η σορός του με την γαλανόλευκη ελληνική σημαία. Απόψεις
Ο Μουστάκας είχε εκφράσει πολλές φορές την αγάπη του για την ηθοποιία και το θέατρο. Είχε δηλώσει ότι η ηθοποιία είναι "σαν ένα απάτητο κι ανεξερεύνητο βουνό. Σκαρφαλώνεις με κόπο, φτάνεις στην κορυφή και βλέπεις ότι υπάρχει κι άλλη κορυφή, κι ύστερα κι άλλη. Όταν πεις έφτασα, το έχεις χάσει το παιχνίδι".
Ανέφερε πως το θέατρο τον έκανε να νιώθει νέος και ότι "στο θέατρο πρέπει να υπάρχει μια παιδικότητα. Αυτό που κάνουμε είναι ένα παιχνίδι. Πώς όταν είμαστε μικρά θέλουμε να βάζουμε μάσκες,να μεταμφιεζόμαστε, να κάνουμε διάφορα;". Έχει προσθέσει ότι εργάζεται ως ηθοποιός πάνω από σαράντα χρόνια, αλλά ποτέ δεν τα υπολόγισε, "όπως κάνουν ορισμένοι που γιορτάζουν τα είκοσί τους χρόνια κτλ. Για μένα πέρασαν χωρίς καν να το καταλάβω". Ο Μουστάκας αρεσκόταν στην αλήθεια της ηθοποιίας, καθώς δήλωσε: "Είμαι αληθινός σ' αυτό που κάνω, χωρίς ψεύτικα τερτίπια, χωρίς χυδαιότητες και αυτό το νιώθει ο κόσμος. Για μένα το θέατρο είναι χαρά, κατάθεση ψυχής" Τέλος, προτιμούσε το είδος της κωμωδίας, την οποία χαρακτήριζε ως "φάρμακο"
Βασιλικός αγκαλιά με άλλα φυτά στις Μουρνιές Ιεράπετρας (φ.Μ.Κυμάκη)
Η λέξη βασιλικός προέρχεται από την ελληνική βασιλεύς. Οι χριστιανοί τον θεωρούν ευλογημένο φυτό, καθώς η Ιερά Παράδοση αναφέρει ότι η Aγ. Ελένη ανακάλυψε τον Τίμιο Σταυρό από το άρωμα του βασιλικού που φύτρωσε στο μέρος που ήταν θαμμένος, γι’ αυτό ονομάζεται και σταυρολούλουδο.
Ο βασιλικός είναι πραγματικά ένα απίστευτο βότανο. Το απολαμβάνουμε για την πλούσια και πικάντικη, ελαφρώς πιπεράτη γεύση του με ένα ίχνος της μέντας και γαρίφαλου. Ο βασιλικός είναι ένα ετήσιο βότανο που ανήκει στην οικογένεια της μέντας, Lamiaceae (Labiatae) και όπως και άλλα σε αυτή την οικογένεια, ο βασιλικός μπορεί να προσδιοριστεί από τους πλατιούς, τριχωτούς μίσχους. Υπάρχουν πάνω από 40 γνωστές ποικιλίες του βασιλικού εκ των οποίων Ocimum basilicum ή Sweet Basil είναι η πιο γνωστές οι οποίες και καλλιεργούνται. Το άρωμα του απελευθερώνετε με το απαλό τρίψιμο των φύλλον του. Υπάρχουν ποικιλίες που μπορεί να φτάσουν 2 1/2 πόδια ύψος . Οι αποχρώσεις στο φύλλωμα κυμαίνονται από ανοιχτό έως βαθύ πράσινο, μοβ και έντονο μοβ ακόμη και κίτρινο φύλλωμα. Η υφή ποικίλλει από μεταξένια και λαμπερή μέχρι θαμπή και τσαλακωμένη. Τα λουλούδια είναι διαταγμένα σε χαλαρούς σπονδύλους και σχηματίζουν μασχαλιαίους στάχεις, χρώματος άσπρου, κόκκινου ή ιώδους, ανάλογα με την ποικιλία, είναι αρωματικά, πλούσια σε νέκταρ και προσελκύουν τις μέλισσες. Ο βασιλικός κατάγεται από τις τροπικές περιοχές της Ασίας και έχουν καλλιεργηθεί εκεί για περισσότερα από 5.000 χρόνια.
Καλλιέργεια Ευδοκιμεί σε χωράφια μέσης σύστασης, πλούσια, σε ότι αφορά το κάλιο ποτιστικά με καλή αποστράγγιση. Ο βασιλικός είναι φυτό με μεγάλη βλαστητική ανάπτυξη γι αυτό έχει συνέχεια ανάγκη από λιπαντικά (κομπόστα) στοιχεία και υγρασία στο έδαφος. Ο βασιλικός θέλει πολύ ήλιο, για να αποκτήσει το γνωστό, χαρακτηριστικό του άρωμα (όσο περισσότερος ήλιος, τόσο πιο έντονο είναι το άρωμα). Συλλέγεται λίγο πριν την ανθοφορία ή ξεραίνεται ολόκληρο σε μέρος δροσερό και αεριζόμενο. Αν θα χρησιμοποιηθούν τα φύλλα τους σαν καρύκευμα, θα πρέπει να κόβονται λίγα φύλλα κάθε φορά, τα φυτά να κορυφολογούνται ώστε να αναπτύσσονται νέοι πλευρικοί βλαστοί και οι ανθοταξίες να κόβονται μόλις σχηματίζονται, για να παραταθεί η ζωή του φυτού. Με τον τρόπο αυτό τα φυτά μπορούν να αντέξουν μέχρι τα πρώτα κρύα του χειμώνα. Η καλλιέργεια βασιλικού είναι σχετικά εύκολη. Ο πολλαπλασιασμός του βασιλικού γίνεται με σπόρους, από τον Φεβρουάριο- Μάρτιο μέχρι την αρχή του καλοκαιριού, ανάλογα με το κλίμα της περιοχής όπου σπέρνεται. Η θερμοκρασία δεν πρέπει να είναι χαμηλότερη από τους 10-12 °C. Επίσης ο πολλαπλασιασμός μπορεί να γίνει και με παραφυάδες (τμήματα βλαστών 10 εκατοστών περίπου). Τα νεαρά φυτά φυτεύονται σε γραμμές που απέχουν 30 cm και έχουν απόσταση επί των γραμμών 25-30 cm. Όταν καλλιεργείται για το αιθέριο έλαιο τότε συγκομίζεται σε πλήρη άνθιση. Η συγκομιδή αυτή γίνεται με δύο τρόπους: Tα φυτά είτε κόβονται ολόκληρα σε ύψος 10-15 εκ. περίπου, ή συλλέγονται μόνον οι ταξιανθίες. Ο βασιλικός έχει μεγάλη και γρήγορη αναβλαστική ικανότητα. Στον πρώτο τρόπο, όπου συγκομίζονται ολόκληρα τα φυτά, γίνονται μέχρι 3 συγκομιδές, ενώ στο δεύτερο, που συλλέγονται μόνο ταξιανθίες, μέχρι 6. Στο δεύτερο τρόπο επιτυγχάνεται περισσότερη ποσότητα αιθέριου ελαίου, απαιτούνται όμως και περισσότερα ημερομίσθια συλλογής. To αιθέριο έλαιο του βασιλικού εξάγεται από ολόκληρο το φυτό, είναι σχεδόν διαφανές και έχει μυρωδιά που είναι γλυκιά και πικάντικη. Επηρεάζει σχεδόν όλα τα συστήματα του οργανισμού μας. Τονώνει το νευρικό σύστημα, καταπολεμά το στρες, το άγχος, την πνευματική κόπωση και βοηθά στην συγκέντρωση. Επιπλέον ανακουφίζει από τον βήχα, τη γρίπη και το κρύωμα, την κατάθλιψη και την ατονία και καταπραΰνει τα τσιμπήματα από τα έντομα και τα φίδια. Χρήσεις • Είναι ένα από τα παλαιότερα βότανα στον κόσμο • Χρησιμοποιείται στο μαγείρεμα
• Έχει χρησιμοποιηθεί στην ιατρική • Απωθεί τα κουνούπια (δηλαδή είναι δηλητηριώδη για τα κουνούπια) • Χρησιμοποιείται σε θρησκευτικές τελετές. Η ποικιλία του πλατύφυλλου βασιλικού (sweet basil) αναφέρεται μαζί με άλλα αρωματικά φυτά, μαϊντανό, άνηθο κ.ά., ως λαχανικό λόγω της ευρείας χρήσης του σε όλες τις κουζίνες του κόσμου και ιδίως την Ιταλική (σάλτσα pesto), ως αρτυματικό-λαχανικό φυτό, σε μορφή χλωρής ή ξηρής δρόγης. Το αιθέριο έλαιο των διαφόρων ποικιλιών βασιλικού χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, αρωματοθεραπεία και ως απωθητικό εντόμων. Βρίσκει επίσης πολλές χρήσεις ως φαρμακευτικό φυτό στην παραδοσιακή ιατρική (πονοκεφάλους, διάρροιες, βήχα, δυσλειτουργία νεφρών κ.λπ.), ενώ αναφέρεται ότι έχει και καρδιοτονωτική δράση. Πολλές ποικιλίες, ιδίως ο λεπτόφυλλος (Greek basil), χρησιμοποιούνται ως καλλωπιστικά φυτά. Ιδιότητες: Αεραγωγό, Ανακουφιστικό, Αντιεμετικό, Αντικαταθλιπτικό, Αντιπυρετικό, Αντισηπτικό, Αντισπασμωδικό, Αποχρεμπτικό, Αφροδισιακό, Γαλακταγωγό, Διουρητικό, Εμμηναγωγό, Εντομοαπωθητικό, Θερμαντικό, Καταπραϋντικό, Νευροτονωτικό, Σπασμολυτικό, Στομαχικό, Τονωτικό, Χωνευτικό.
Προφυλάξεις: Να μην χρησιμοποιείται το αιθέριο έλαιο κατά την εγκυμοσύνη. Η Βιολογική Καλλιέργεια είναι μια μέθοδος καλλιέργειας η οποία ελαχιστοποιεί ή αποφεύγει πλήρως τη χρήση συνθετικών λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, ρυθμιστών ανάπτυξης των φυτών, ορμονών καθώς και πρόσθετων ουσιών στις ζωοτροφές
Ο Κωνσταντίνος (Ντίνος) Ηλιόπουλος (Αλεξάνδρεια, 12 Ιουνίου 1915 – Αθήνα, 4 Ιουνίου 2001) ήταν Έλληνας ηθοποιός. Θεωρήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους εκπροσώπους του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου.
Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1915 από Έλληνες γονείς. Ο πατέρας του καταγόταν από την Κυπαρισσία, ενώ η μητέρα του είχε γεννηθεί στην Υεμένη. Ο έμπορος πατέρας του καταστρέφεται οικονομικά από το κραχ του 1929 και υποχρεώνεται να μετακομίσει μαζί με τη γυναίκα και τα παιδιά του (δύο αγόρια και τρία κορίτσια) στη Μασσαλία, όπου o μικρός Ντίνος γράφτηκε στο Δημοτικό και τελείωσε το σχολείο, πετυχαίνοντας με άριστα στις εξετάσεις για το απολυτήριο Λυκείου.
Για αυτόν τον λόγο είχε μεγαλύτερη ευχέρεια στη Γαλλική, που είχε γίνει
η πρώτη του γλώσσα. Το 1935 επέστρεψε με την οικογένειά του στην Ελλάδα
και γράφτηκε στο «Berkshire High Commercial School», που υπήρχε τότε
στην Αθήνα, για να σπουδάσει εμπορικές επιστήμες και να ακολουθήσει το
επάγγελμα του πατέρα του. Αφού πήρε το πτυχίο του και εκπλήρωσε την
-παρατεταμένη λόγω πολέμου- στρατιωτική του θητεία, εργάστηκε για
σύντομο χρονικό διάστημα σε μια αντιπροσωπεία. Αναζητώντας συνεχώς κάτι
διαφορετικό συνέχισε να αλλάζει δουλειές «σαν τα ξυραφάκια του» όπως έλεγε και ο ίδιος, μέχρι που ανακάλυψε την αγάπη και την κλίση του προς το θέατρο.
Πορεία στο χώρο του θεάματος
Η προσπάθειά του να φοιτήσει στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, δίνοντας εξετάσεις με ένα ποίημα του Καβάφη,
ήταν αποτυχημένη, αφού θεωρήθηκε ότι δεν διέθετε τον απαραίτητο, για
την εποχή, στόμφο και το ανάλογο παράστημα. Ο Ντίνος Ηλιόπουλος δεν
απογοητεύτηκε, διέθετε πείσμα και υπομονή κι έτσι γράφτηκε στην ιδιωτική
σχολή του διεθνούς φήμης διευθυντή του Θεάτρου «Σάρα Μπερνάρ»,
Γιαννούλη Σαραντίδη. Ο Σαραντίδης είχε έρθει στην Αθήνα πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να σκηνοθετήσει μερικά έργα της Μαρίκας Κοτοπούλη
και να επιστρέψει πάλι στο Παρίσι, κάτι που το ξέσπασμα του πολέμου δεν
του επέτρεψε κι έτσι παρέμεινε στην Αθήνα ιδρύοντας τη Δραματική σχολή
«Γιαννούλη Σαραντίδη», όπου ο Ηλιόπουλος είχε την ευκαιρία να μαθητεύσει
δίπλα στους Γιώργο Βακαλό, Θράσο Καστανάκη, Μ. Καραγάτση, Γιώργο Θεοτοκά, Γιάννη Σιδέρη, Αντώνη Γιαννίδη.
Το ξεκίνημά του στο θεατρικό σανίδι έγινε το 1944 με το θίασο της "κυρίας Κατερίνας", στο έργο του Λέο Λεντς, «Κυρία, σας αγαπώ». Αργότερα έπαιξε στους θιάσους της Μαρίκας Κοτοπούλη, της Μαίρης Αρώνη, του Δημήτρη Χορν κ.ά. αποκομίζοντας πάντα θετικά σχόλια για τις ερμηνείες του. Χαρακτηριστικά, ο σπουδαίος ηθοποιός της εποχής Βασίλης Λογοθετίδης είχε πει για τον νεαρό τότε Ηλιόπουλο: "Τι σπουδαίος! Τι φανταστικός κλόουν! Αυτό θα πει θέατρο!".
Η πρώτη από τις πολλές κινηματογραφικές συμμετοχές του Ηλιόπουλου έγινε το 1948 με την ταινία «Εκατό χιλιάδες λίρες».
Το κινηματογραφικό κοινό πολύ γρήγορα τον αγκάλιασε και η
αναγνωρισιμότητά του του επέτρεψε να ηγηθεί από το 1953 θεατρικού θιάσου
(με επιχειρηματία τον Χέλμη) στο Θέατρο Κοτοπούλη-Ρεξ, όπου παρουσίασε
την κωμωδία: «Θανασάκης ο πολιτευόμενος», με συμπρωταγωνίστρια την Άννα Συνοδινού.
Οι περιοδείες του σε όλη την Ελλάδα και οι ταινίες του, που
γυρίζονταν η μία μετά την άλλη, γνώρισαν τεράστια επιτυχία και έτσι το
1963 δημιούργησε τη δική του θεατρική στέγη στο Θέατρο Γκλόρια,
ως επιχειρηματίας και θιασάρχης. Ανέβασε κωμωδίες Ελλήνων και ξένων
συγγραφέων, που έγιναν μεγάλες θεατρικές επιτυχίες και μεταφέρθηκαν και
στον κινηματογράφο, όπως τα «Ξύπνα Βασίλη», «Θανασάκης ο πολιτευόμενος», «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος», «Εξοχικόν κέντρον "Ο Έρως"», «Ζητείται ψεύτης», «Έκτο πάτωμα»
κ.ά. Μέσα από τον θίασό του αναδείχθηκαν καινούριες πρωταγωνίστριες,
που διέπρεψαν και καθιερώθηκαν στη συνείδηση του θεατρόφιλου κοινού σαν
σπουδαίες ερμηνεύτριες, όπως η Άννα Φόνσου και η Μάρω Κοντού. Κάποιο διάστημα υπήρξε συνθιασάρχης με τον Μίμη Φωτόπουλο, σε ένα θεατρικό «πάντρεμα» δυο μεγάλων καλλιτεχνών, που ανεβάσαν, προς τέρψη του κοινού τους, έργα υψηλού επιπέδου.
Κατά τη Στρατιωτική δικτατορία
συμμετείχε στους χουντικούς εορτασμούς της επετείου της 21ης Απριλίου
στο Παναθηναϊκό Στάδιο ανάμεσα σε άλλους ηθοποιούς και τραγουδιστές.
Παράλληλα με τις θιασαρχικές του δραστηριότητες ο Ντίνος Ηλιόπουλος έπαιξε με το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο και στο Ηρώδειο, έργα του κλασσικού ρεπερτορίου. Επίσης συνεργάστηκε με τον Αλέξη Σολομό στο «Προσκήνιο». Το 1972 συμπρωταγωνίστησε με την Έλλη Λαμπέτη στο μιούζικαλ «Γλυκιά Ίρμα» (Είχε προ υπάρξει κι’ άλλη συνεργασία με το θίασο Λαμπέτη - Χόρν, με το έργο: «Ένα ζευγάρι παπούτσια»).
Το 1974 έκανε μια περιοδεία σε 60 πόλεις των ΗΠΑ και του Καναδά, με τα έργα: «Ζητείται ψεύτης», του Δημήτρη Ψαθά και τις «Θεσμοφοριάζουσες» του Αριστοφάνη. Η περιοδεία κράτησε ενάμιση χρόνο, πρωτοφανές διάστημα για ελληνικό θίασο.
Ανάμεσα στα πολλά του ταλέντα είχε και γόνιμη θεατρική φαντασία.
Έγραψε το μουσικό έργο «Κοντσέρτο για τρομπόνι» (διασκευή από τους «Μέναιχμους» του Πλαύτου)και «Γιάννης Τζόνι και Ιβάν» (διασκευή από το έργο του Γκολντόνι «Υπηρέτης δύο αφεντάδων»), καθώς και τα σατυρικά δοκίμια: «Προσδεθείτε» και «Ο Ντίνος στη χώρα των θαυμάτων». Επίσης συνέταξε την αυτοβιογραφία του με τίτλο: «Ένας Ηλιόπουλος ονόματι Ντίνος».
Ο Ντίνος Ηλιόπουλος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους εκπροσώπους
του θεάτρου και γενικότερα της Τέχνης. Υπήρξε ένας από τους
ευγενέστερους ανθρώπους, που πέρασαν από τον καλλιτεχνικό χώρο. Έλαμπε
και ξεχώριζε από τη φινέτσα και την αυθόρμητη απλότητα της ερμηνείας
του. Συνεργάστηκε με όλους τους ηθοποιούς της ελληνικής σκηνής, μεγάλους
και μικρούς, τους αγάπησε και τον αγάπησαν, τους σεβάστηκε και τον
σεβάστηκαν, αλλά, ο φίλος της καρδιάς του (που "πιο αδελφός δεν γίνεται", όπως έλεγε ο ίδιος) ήταν ο Βαγγέλης Πλοιός.
Προσωπική ζωή
Ο
Ντίνος Ηλιόπουλος παντρεύτηκε δύο φορές. Ο πρώτος του γάμος διήρκησε
ελάχιστους μήνες, ενώ από τον δεύτερο, που τελέστηκε το 1963, με την
Χίλντεγκαρντ Βίτσερ, αυστριακής καταγωγής, απέκτησαν δύο κόρες, την
Εβίτα και τη Χίλντα και τρία εγγόνια, την Νικήτα της Εβίτας, την Έλλη
και τον Ντίνο, της Χίλντας.
Ασθένεια και θάνατος
Απεβίωσε στις 4 Ιουνίου 2001 στην Αθήνα, μετά από μακρά νοσηλεία σε διάφορα νοσοκομεία. Κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη στις 6 Ιουνίου 2001 στο Α΄ Νεκροταφείο και στο μνήμα του υπάρχει μια πλάκα, που γράφει κατ' απαίτησή του: «Με συγχωρείτε κυρίες μου, που δεν μπορώ να σηκωθώ».
Τροφές που μας γεμίζουν ενέργεια....Πολλές φορές οι
περισσότεροι από εμάς αισθανόμαστε κουρασμένοι και χωρίς ενέργεια. Η
έλλειψη ύπνου, η στεναχώρια, το άγχος, οι ασθένειες και φυσικά η κακή
διατροφή είναι οι σημαντικότερες αιτίες που προκαλούν κόπωση.
Μάλιστα, ακόμα και οι ελαφριές μορφές εξασθένησης είναι εξίσου αρνητικές τόσο για την ψυχολογική όσο και για
τη σωματική μας υγεία και γι αυτόν ακριβώς τον λόγο, δεν πρέπει σε
καμία περίπτωση να αγνοούνται. Έτσι και εμείς, σας αποκαλύπτουμε τον
τρόπο με τον οποίο μπορούμε να τονώσουμε τον οργανισμό μας εύκολα και το
σημαντικότερο, φυσικά!
Σύμφωνα με αμέτρητες επιστημονικές
έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί στην Αμερική, ένας στους 5 ανθρώπους
αισθάνεται κουρασμένος κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ημέρας, με
αποτέλεσμα να μην μπορεί να υλοποιήσει όλες του τις δραστηριότητες.
Μάλιστα, κάποια άτομα αισθάνονται κουρασμένα, όχι μόνο κατά περιόδους, αλλά συνεχώς.
Ευτυχώς όμως, το σώμα μας είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό, που σημαίνει, ότι
αν αρχίσουμε να προσέχουμε τη διατροφή μας μετά από περιόδους κόπωσης,
σίγουρα θα έχουμε θετικά αποτελέσματα.
Ο καλύτερος λοιπόν
τρόπος για να καταπολεμήσουμε φυσικά την κόπωση, είναι να καταναλώνουμε
τροφές, οι οποίες έχουν την ιδιότητα να εφοδιάζουν τον οργανισμό μας με
ενέργεια.
Γρήγορη τόνωση
Εάν θέλουμε να αποκτήσουμε
γρήγορα ενέργεια, η ιδανικότερη πηγή είναι οι υδατάνθρακες, οι οποίοι
συσσωρεύονται στους μυς και στο συκώτι μας και τους βρίσκουμε στις
παρακάτω τροφές:
Όταν είμαστε λοιπόν πραγματικά κουρασμένοι και θέλουμε κάτι να μας
τονώσει, καλό είναι να επιλέξουμε ένα φρέσκο φρούτο, αντί ένα ζαχαρούχο
αφέψημα, γιατί με αυτόν τον τρόπο, ο οργανισμός μας θα λάβει, όχι μόνο
τους απαραίτητους υδατάνθρακες, αλλά πολύτιμες ίνες, βιταμίνες, καθώς
και πολλά θρεπτικά στοιχεία.
Τόνωση με διάρκεια
Σε
αυτήν την περίπτωση πρέπει να φροντίζουμε να υπάρχει ισορροπία στις
τροφές που λαμβάνουμε, γιατί διαφορετικά το σώμα μας απορροφά τους
υδατάνθρακες, τις πρωτεΐνες και τα λιπαρά. Με λίγα λόγια, μπορούμε να
τρώμε τροφές με τα παραπάνω συστατικά, ταυτόχρονα, αλλά το σώμα μας να
τα επεξεργάζεται με διαφορετικό τρόπο.
Συγκεκριμένα, η πέψη των
υδατανθράκων αρχίζει μόλις τους βάλουμε στο στόμα μας, των πρωτεϊνών
μόλις φτάσουν στο στομάχι μας, ενώ των λιπαρών όταν φτάσουν στο έντερο.
Γι αυτό λοιπόν, ο συνδυασμός ποικίλων θρεπτικών στοιχείων, συντελεί
ώστε η τόνωση του οργανισμού μας να έχει διάρκεια. Μερικοί ιδανικοί
συνδυασμοί είναι οι εξής:
Ξηροί καρποί Zυμαρικά ολικής άλεσης Γαλοπούλα ή φυστικοβούτυρο πάνω σε μαύρο ψωμί
Για παράδειγμα, εάν το πρωί καταναλώσουμε ένα σάντουιτς με
υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίγα λιπαρά, το πιο πιθανό είναι να φτάσουμε
μέχρι το μεσημεριανό χωρίς να πεινάσουμε καθόλου. Αντίθετα, αν δεν
υπάρχει αυτός ο συνδυασμός των συστατικών το πρωί, δηλαδή αν φάμε μόνο
υδατάνθρακες, είναι σίγουρο ότι θα πεινάσουμε μέσα σε λίγες μόνο ώρες.
Υγρά = αναζωογόνηση
Νερό
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας είναι το νερό. Αν ο
οργανισμός μας δεν ενυδατώνεται καλά και σωστά, τότε πολλές λειτουργίες
του υπολειτουργούν. Μπορεί δηλαδή, το σώμα μας ενώ απλά διψάει, να μας
δίνει την εντολή ότι πεινάει. Με λίγα λόγια, η σωματική μας ενέργεια
εξαρτάται από όλες τις λειτουργίες του μεταβολισμού και αυτές για να
λειτουργούν σωστά, χρειάζονται άφθονο νερό.
Καφές
Τροφές που μας γεμίζουν ενέργεια....(φ.Μ.Κυμάκη)
Η
καφεΐνη είναι ένα φυσικό συστατικό, το οποίο μας τονώνει, μας
αναζωογονεί και μας κρατά πνευματικά σε εγρήγορση. Όμως, καλό είναι να
μην την αναμειγνύουμε με ζάχαρη, κρέμα γάλακτος ή σαντιγί και φυσικά, να
την καταναλώνουμε με μέτρο.
Ξέρετε ότι
Η κόπωση είναι ένας από τους κυριότερους λόγους, που ωθεί τον άνθρωπο να επισκεφτεί τον γιατρό του;
Ο Κωνσταντίνος Κανάρης (Ψαρά, 1793 – Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 1877) ήταν Έλληνας επαναστάτης, σπουδαία μορφή του ναυτικού αγώνα κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και μετέπειτα ναύαρχος και πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε πέντε φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας σε ένα διάστημα 33,5 ετών (1844, 1848-49, 1864, 1864-65 και 1877) και για 2 χρόνια και 3 μήνες συνολικά.
Δύο γεγονότα καταδεικνύουν τη συμβολή του Κανάρη ως πολιτικού
άνδρα στη Νεότερη Ελληνική Ιστορία: γίνεται ο πρώτος που συμπληρώνει 4
πρωθυπουργίες (1864) από την πλήρη εφαρμογή Συντάγματος στη χώρα το 1844
(όπως και ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος 10 χρόνια νωρίτερα, με τις δύο όμως πρώτες κατά την Απόλυτη Μοναρχία του βασιλιά Όθωνα Α΄) και βασικά ο μόνος πρωθυπουργός που επί των ημερών του η Βουλή ψηφίζει ή αναθεωρεί το Σύνταγμα της Ελλάδας δυο φορές, το 1844 και το 1864 (τα δυο δικτατορικά Συντάγματα επί Γεωργίου Παπαδόπουλου αφενός δεν ψηφίστηκαν από Βουλή, παρά επικυρώθηκαν με τα νόθα δημοψηφίσματα των 1968 και 1973, αφετέρου το τελευταίο έπαψε αυτοδίκαια να ισχύει με την πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών).
Κωνσταντίνος Κανάρης, λιθογραφία του Καρλ Κράτσαϊζεν.
Πρώτα χρόνια
Γεννήθηκε το 1793 στα Ψαρά
(αρχεία Ναυτικού) όπου και μεγάλωσε. Ήταν το μικρότερο παιδί του
Ψαριανού Δημογέροντα Μιχαήλ Κανάριου και της Μαρώς (το γένος Μπουρέκα).
Έμεινε πολύ μικρός ορφανός από πατέρα και έτσι άρχισε να δουλεύει σε
πλοία συγγενών του, κυρίως σ' αυτό του θείου του Μπουρέκα. Αρχικά το
όνομά του ήταν «Κανάριος» και τελικά έγινε Κανάρης. Όταν πέθανε ο θείος
του, στου οποίου το μικρό εμπορικό πλοίο εργαζόταν, ανέλαβε καπετάνιος ο
ίδιος σε ηλικία 20 ετών. Πήγε στην Οδησσό για πρώτη φορά το 1820. Ήξερε για τη Φιλική Εταιρεία αλλά δεν είχε γίνει μέλος της. Όταν έμαθε ότι ξέσπασε η επανάσταση στη Μολδαβία από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, έσπευσε αυθόρμητα να πάρει μέρος στον πρώτο «πολεμικό στόλο» των Ψαριανών υπό τον Νικολή Αποστόλη.
Από τους πρώτους μήνες ο Κανάρης ξεχώρισε για το θάρρος του και την
αποφασιστικότητά του, κάνοντας επιδρομές στα μικρασιατικά παράλια ενώ
κατόπιν εντάχθηκε στα πυρπολικά.Η ανατίναξη ενός τουρκικού δικρότου* στην Ερεσό από τον Δημήτριο Παπανικολή τον παρακίνησε σε ανάλογο εγχείρημα.
Η ανατίναξη της τούρκικης ναυαρχίδας
Κύριο λήμμα: Πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας στη Χίο (1822)
Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη. Πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα (π. 1866-1870). Λάδι σε μουσαμά, 143 εκ. x 109 εκ. Πινακοθήκη Αβέρωφ, Μέτσοβο.
Τον Ιούνιο του 1822, αφού ο ελληνικός στόλος δεν κατάφερε να σώσει τη Χίο από την τουρκική σφαγή,
ο Κανάρης ανέλαβε να βάλει μπουρλότο στη ναυαρχίδα του Καρά Αλή, του
επικεφαλής του στρατού που έσφαξε τους κατοίκους και έκαψε το νησί. Την
επιχείρηση θα εκτελούσαν τα πυρπολικά του Κανάρη και του Ανδρέα Πιπίνου.
Στο εγχείρημα βοήθησαν δύο παράγοντες: αφενός ότι η νύχτα ήταν πολύ
σκοτεινή καθώς δεν είχε φεγγάρι και αφετέρου ότι στο κατάφωτο κατάστρωμα
της ναυαρχίδας οι περίπου 2.000 Τούρκοι γιόρταζαν το Μπαϊράμι
κι έτσι τα μέτρα φρούρησης ήταν ελλιπή. Η φωτιά απ' το μπουρλότο
μεταδόθηκε ταχύτατα στο καράβι. Πριν προλάβουν να απομακρυνθούν απ' αυτό
οι πρώτες σωστικές λέμβοι, η φωτιά έφτασε στην πυριτιδαποθήκη, η οποία
ανατινάχθηκε. Ως αποτέλεσμα τα θύματα ήταν πάρα πολλά. Μεταξύ αυτών ο
ναύαρχος Καρά Αλής, αξιωματικοί του και πολλοί ναύτες. Το πυρπολικό του
Πιπίνου προσέγγισε την υποναυαρχίδα αλλά δεν κατάφερε να την
καταστρέψει. Της προκάλεσε όμως αρκετές ζημιές.
Η ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας υπήρξε ένα από τα
χαρακτηριστικότερα γεγονότα του κατά θάλασσαν αγώνα, έκανε δε πολύ
μεγάλη εντύπωση στην Ευρώπη.
Χρησιμοποιώντας σημερινή ορολογία, θα λέγαμε ότι βοήθησε επικοινωνιακά
πολύ την Επανάσταση. Τόσο μεταξύ των επαναστατημένων Ελλήνων όσο και
μεταξύ των Ευρωπαίων, ο Κανάρης πλέον ήταν ήρωας.
Η δράση του βεβαίως συνεχίσθηκε καθώς συνέχισε με μεγαλύτερη
αποφασιστικότητα τον αγώνα. Ο Κακλαμάν Πασάς Μεχμέτ τοποθετήθηκε νέος
ναύαρχος στη θέση του Καρά Αλή. Τον Οκτώβριο του 1822 βγήκε με το στόλο του στο Αιγαίο για να ανεφοδιάσει τα τουρκικά φρούρια στην Πελοπόννησο και να καταστείλει την Επανάσταση στα νησιά. Αγκυροβόλησε στην Τένεδο. Αλλά στις 29 Οκτωβρίου 1822, ο Κανάρης, συνοδευόμενος από το Δημήτριο Βρατσάνο,
πέρασε ανάμεσα από τον τουρκικό στόλο και μην μπορώντας να προσεγγίσει
το πλοίο του ναυάρχου, την καπουδάνα, κόλλησε το πυρπολικό του στην
αντιναυαρχίδα «Ρίαλα-Γεμισί» και την τίναξε στον αέρα. Έχασαν τη
ζωή τους 800 μέλη του πληρώματος, Τούρκοι αλλά και Χριστιανοί ναύτες που
υπηρετούσαν στον οθωμανικό στόλο. Ο Κακλαμάν Πασάς Μεχμέτ σήκωσε άγκυρα
και κατέφυγε με τη βοήθεια ούριου ανέμου στο Τσανάκ-Καλεσί, στον Ελλήσποντο.
Το εγχείρημα της Αλεξάνδρειας
Μετά την καταστροφή των Ψαρών. Πίνακας του Νικολάου Γύζη (π. 1842-1900). Λάδι σε μουσαμά, 133 εκ. x 188 εκ. Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, Αθήνα.
Τον επόμενο χρόνο, ο Κανάρης πραγματοποίησε επιθέσεις στα
μικρασιατικά παράλια, αλλά χωρίς μεγάλη επιτυχία. Δεν μπόρεσε, επίσης,
να κάνει τίποτε όταν το 1824 ο Χοσρέφ-Μεχμέτ Πασάς κατέστρεψε τα Ψαρά. Όμως, τον Αύγουστο του 1824 πυρπόλησε μια μεγάλη φρεγάτα του Χοσρέφ στη Σάμο και μια κορβέττα στη Μυτιλήνη.
Η έλλειψη πόρων, ωστόσο, αποσυντόνισε το ναυτικό των Ελλήνων. Οι ναύτες
έπαιρναν τα πλοία, σήκωναν όποια σημαία ήθελαν και επιδίδονταν στην πειρατεία.
O Κανάρης κατάφερνε να επιβάλλει την πειθαρχία στα δικά του πληρώματα.
Αλλά κι αυτός μέσα σ' αυτό το καθεστώς αναρχίας παραλίγο να σκοτωθεί το 1825 στην Αίγινα, την εποχή που η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα έχανε τη ζωή της στις Σπέτσες κατά τη διάρκεια μιας οικογενειακής διαμάχης.
Το καλοκαίρι του 1825 ο Λάζαρος Κουντουριώτης
συνέλαβε ένα παράτολμο εγχείρημα, το οποίο, κατόπιν έγκρισης της
ελληνικής επαναστατικής διοίκησης, ανέλαβε να φέρει σε πέρας ο Κανάρης
[2]. Ο Μωχάμετ Άλη είχε συγκεντρώσει στην Αλεξάνδρεια περίπου 60 μεγάλα πολεμικά και τριπλάσια φορτηγά πλοία. Μ' αυτά προετοίμαζε το καλοκαίρι του 1825 να στείλει στρατό στην επαναστατημένη Ελλάδα (ο οποίος στρατός χρησιμοποιήθηκε αργότερα στην άλωση του Μεσολογγίου).
Το σχέδιο του Κανάρη προέβλεπε να πάνε κάποια ελληνικά πλοία στην
Αλεξάνδρεια και να κάψουν τον αιγυπτιακό στόλο. Έτσι θα σταματούσε και
το λαθρεμπόριο που έκαναν Γάλλοι,
φίλοι του Μωχάμετ Άλη, σε βάρος του ελληνικού αγώνα. Το σχέδιο
εγκρίθηκε και η αρχηγία του ελληνικού στόλου ανατέθηκε στον πλοίαρχο Μανόλη Τομπάζη.
Στις 10 Αυγούστου 1825, ο Τομπάζης και ο Αντώνιος Κριεζής, μαζί με τα πυρπολικά του Αντώνιος Βώκος, του Μανώλη Μπούτη και του Κανάρη, έφθασαν έξω από την Αλεξάνδρεια.
Την έκτη εσπερινή ώρα που έφθασαν προ της Αλεξάνδρειας, έπλεε μεν
ούριος άνεμος αλλά για να μπουν μέσα στο λιμάνι χρειάζονταν κάποιον
πιλότο επειδή υπήρχαν πολλοί ύφαλοι.
Πορτρέτο του Κωνσταντίνου Κανάρη. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα.
Ο Κανάρης θεώρησε ότι έπρεπε να επιτεθεί άμεσα γιατί ήταν τέτοια η
διάταξη των αιγυπτιακών πλοίων που με τον άνεμο ο οποίος φυσούσε, θα
υφίσταντο πανωλεθρία σε μια επίθεση με πυρπολικά. Εξαπατώντας τον
πιλότο, ύψωσε ρωσική
σημαία και μπήκε μόνος του στο λιμάνι. Προσπάθησε να πλησιάσει τον
εχθρικό στόλο αλλά ο άνεμος έπεσε ξαφνικά, οπότε άρχισε να κόβει βόλτες
μέσα στο λιμάνι, προσπαθώντας να φθάσει στον μυχό. Όταν βρέθηκε δίπλα
στο γαλλικό πολεμικό
«Μέλισσα», κατάλαβε ότι είχε γίνει αντιληπτός. Έβαλε λοιπόν φωτιά στο
πυρπολικό, μπήκε με τους ναύτες του στη βάρκα διαφυγής και προσπάθησε να
βγει απ' το λιμάνι. Το πλήρωμα της «Μέλισσας» άρχισε να πυροβολεί και
το πυρπολικό και τη βάρκα του Κανάρη. Ο άνεμος δυνάμωσε και το
πυρπολικό, καιόμενο, πλησίασε τον αιγυπτιακό στόλο απειλητικά. Ο
πλοίαρχος Αργκύς, κυβερνήτης της «Μέλισσας» έγραψε στην έκθεσή του: «Εάν
το πλοίον αυτό προσκολλάτε κατά κακήν μοίραν εις την φρεγάταν της
πρωτοπορίας, η σύγχυσις ήθελε εμπέσει εις τον υπόλοιπον στόλον, τα δε
άλλα δύο πυρπολικά ήθελον προσδράμει, προσβάλλοντα έτερα πλοία. Η
καταστροφή θα ήτο τρομερά, ολοκληρωτική δε η νίκη των Ελλήνων. Αλλ' η
Μέλισσα κατά κάποιον τρόπο τους παρημπόδισε». Ο Κανάρης, ενώ έβαλλαν
εναντίον του και από τα πλοία και από παράκτια πυροβολεία, κατάφερε να
διαφύγει και να φθάσει στον ελληνικό στόλο, ο οποίος είχε ήδη υψώσει ελληνική σημαία. Ο Μωχάμετ Άλη πήρε μερικά πλοία και κυνήγησε τους Έλληνες μέχρι τις ακτές της Καραμανίας χωρίς αποτέλεσμα.
Το ότι ο στόχος δεν επετεύχθη δεν οφείλεται σε λάθος του Κανάρη
και ούτε μειώνει το μεγαλείο του εγχειρήματος. Οι επαναστατημένοι
Έλληνες θεώρησαν την πράξη του Κανάρη πλήρη τόλμης και πατριωτισμού αλλά
κάποιοι Ευρωπαίοι δυσαρεστήθηκαν και την είδαν σαν αχαρακτήριστη πειρατική
πράξη λόγω της χρήσης ξένης σημαίας υπό επισήμου καταδρομέως. Η
αγγλόφιλη «Εφημερίς της Ύδρας», σε μια εποχή που υπήρχαν διαμάχες για το
ζήτημα της βασιλικής υποψηφιότητας (κάθε μεγάλη δύναμη ήθελε ο νέος
βασιλιάς των Ελλήνων να προέρχεται από τον δικό της βασιλικό οίκο)
κατηγόρησε τους Γάλλους επειδή ο φιλοτουρκισμός τους έγινε αιτία να
ματαιωθεί ένα μεγάλο απελευθερωτικό εγχείρημα.
Σαν σήμερα, Παρασκευή 4 Ιουνίου 1456,τα οθωμανικά στρατεύματα
του Ομέρ μπέη Τουραχάνογλου εισέρχονται στην πόλη της Αθήνας ενώ την
Ακρόπολη υπερασπίζεται ακόμα ο τελευταίος Δούκας των Αθηνών, Φραγκίσκος
Β’ Ατσαγιόλι.
Το γεγονός της κατάληψης της Αθήνας δεν έχει βέβαια την
ιστορική σημασία και το τραγικό μεγαλείο της Άλωσης της Πόλης που συνέβη
τρία χρόνια νωρίτερα. Τα στοιχεία που μας παρέχουν οι πρωτογενείς πηγές
είναι ανεπαρκή, ενίοτε ασαφή και αντικρουόμενα ενώ κάποια από
αυτά δεν αντέχουν στην κριτική ανάλυση. Κατά συνέπεια, οι μεταγενέστεροι
ιστορικοί έχουν διατυπώσει διάφορες εκδοχές σχετικά με τις λεπτομέρειες
των συμβάντων. Ωστόσο, είναι δυνατή η ανασύνθεση της γενικής εικόνας
από την οποία προκύπτει μια άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία με αγώνες για
εξουσία ή απλή επιβίωση, ερωτικά πάθη, δολοπλοκίες και δολοφονίες υπό τη
σκιά του σουλτάνου Μωάμεθ Β’ του Πορθητή.
Τα πριν, 1204-1451
Μετά την άλωση της Πόλης από τους Δυτικούς το 1204 και τον
κατακερματισμό της άλλοτε κραταιάς βυζαντινής αυτοκρατορίας σε μικρότερα
και συχνά αντιμαχόμενα βασίλεια, ηγεμονίες και φέουδα, δημιουργήθηκε το
φραγκικό Δουκάτο των Αθηνών. Κατά τη διάρκεια των 250 ετών της ύπαρξής
του αυξομειωνόταν εδαφικά αλλά περιλάμβανε κυρίως την Αττικοβοιωτία με
πρωτεύουσα τη Θήβα. Γάλλοι, Καταλανοί και Ιταλοί εναλλάχθηκαν στην
εξουσία και από το τέλος του 14ου αιώνα το Δουκάτο περιήλθε στην κατοχή
των Ατσαγιόλι, οικογένειας τραπεζιτών και εμπόρων με καταγωγή από τη
Φλωρεντία, οι οποίοι μετέφεραν την έδρα του στην Ακρόπολη της Αθήνας.
Φυσικά, η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία είχε την πρωτοκαθεδρία έναντι της
Ορθόδοξης ενώ οι Φράγκοι δυνάστες εκτιμούσαν ιδιαίτερα το φρούριο της
Ακρόπολης από στρατιωτικής απόψεως αλλά εξέφραζαν και το θαυμασμό τους
για τα πολυάριθμα μνημεία της αρχαιότητας. Ο γηγενής πληθυσμός των
μερικών χιλιάδων Αθηναίων δεν τύγχανε βέβαια της ίδιας εκτίμησης.
Κατά τα τέλη του 14ου και τις αρχές του 15ο αιώνα, η ολοένα και
ισχυρότερη οθωμανική αυτοκρατορία απορροφούσε βαθμηδόν τις διάφορες
δυτικές κτήσεις και τα υπολείμματα της βυζαντινής αυτοκρατορίας στα
Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο. Όταν, για διάφορους λόγους, η άμεση
κατάκτηση εδαφών δεν ήταν δυνατή επί του παρόντος, υπήρχε και η επιλογή
της σύναψης πρόσκαιρων συμμαχιών ή η άσκηση στρατιωτικής και
οικονομικής πίεσης στα διάφορα κρατίδια ώστε να καταστούν φόρου υποτελή
στο σουλτάνο. Οι τοπικοί ηγεμόνες διατηρούσαν έτσι τη θέση τους
παρέχοντας σε αντάλλαγμα χρήματα και στρατιώτες στους Οθωμανούς και
αποστέλλοντας επιφανείς υπηκόους ή συγγενείς τους ως ομήρους στην αυλή
των σουλτάνων. Μετά από αυτήν τη στρατιωτική και οικονομική αφαίμαξη,
σχεδόν μοιραία, ακολουθούσε η προσάρτηση όταν το επέτρεπαν οι συνθήκες ή
το επέβαλαν οι περιστάσεις και η θέληση του εκάστοτε σουλτάνου.
Οι τελευταίοι δούκες της Αθήνας, 1451-1456
Το 1451 πέθανε ο δούκας Νέριο Β’ Ατσαγιόλι αφήνοντας στο θρόνο υπό
επιτροπεία τον ανήλικο γιο του Φραγκίσκο Α’. Η ηγεμονία του είχε πλέον
περιοριστεί κυρίως στην Αττική ενώ παράλληλα ήταν εδώ και περίπου μισό
αιώνα φόρου υποτελής στους Οθωμανούς. Η χήρα μητέρα του, δούκισσα Κλάρα
(ή Κιάρα), ήταν βενετικής καταγωγής και παρουσιάζεται ως μια φιλόδοξη
γυναίκα που επιθυμούσε αρχικά να κρατήσει την εξουσία για τον εαυτό της.
Ωστόσο, σύντομα ερωτεύτηκε ένα Βενετό ευγενή, ονόματι Βαρθολομαίο
Κονταρίνι, που είχε έρθει στην Αθήνα για εμπορικές επιχειρήσεις. Ο
Κονταρίνι αποδέχτηκε τις προτάσεις της δούκισσας και δηλητηρίασε την
άτυχη σύζυγό του στη Βενετία για να αποκτήσει επισήμως την Κλάρα – και
τη χώρα της βέβαια. Τα άλλα μέλη της οικογένειας Ατσαγιόλι καθώς και
επιφανείς Αθηναίοι, μάλλον δυσαρεστημένοι από τη διακυβέρνηση του
ζεύγους και πιθανώς φοβούμενοι για τη ζωή του ανήλικου ακόμα Φραγκίσκου
Α΄, ζήτησαν την παρέμβαση του επικυρίαρχου, Μωάμεθ Β΄ του Πορθητή.
Ο Κονταρίνι και ο νεαρός Φραγκίσκος Α΄ εκλήθησαν για εξηγήσεις στην αυλή
του σουλτάνου στην Αδριανούπολη όπου τους περίμενε μια δυσάρεστη
έκπληξη. Ο Μωάμεθ Β΄ αποφάσισε να τοποθετηθεί στο θρόνο ένας άλλος
Φραγκίσκος Ατσαγιόλι. Αυτός ήταν ο γιός του προγενέστερου δούκα Αντώνιου
Β΄, και ανεψιός του Νέριο Β΄ και της Κλάρας, ο οποίος βρισκόταν εκεί
για χρόνια ως όμηρος των Οθωμανών. Σύμφωνα με το σύγχρονο με τα γεγονότα
ιστορικό Χαλκοκονδύλη, φημολογείται ότι υπήρξε και ερωμένος του Μωάμεθ
Β΄. Περιθώρια αντίδρασης φυσικά δεν υπήρχαν. Ο νεαρός Φραγκίσκος Α΄
εξαφανίζεται από την ιστορία και το 1455 αναλαμβάνει τελικά την εξουσία
στο Δουκάτο ο Φραγκίσκος Β΄. Σχεδόν αμέσως, φυλάκισε τη θεία του Κλάρα
στα Μέγαρα και λίγο αργότερα τη σκότωσε. Τότε όμως, με πρόσχημα τη
δολοφονία της Κλάρας, ο Μωάμεθ Β΄ διέταξε την κατάλυση του Δουκάτου των
Αθηνών. Μετά και το θρίαμβό του με την Άλωση της Βασιλεύουσας, έκρινε
ότι είχε έρθει πλέον η ώρα να απαλλαγεί σταδιακά από τους ενοχλητικούς
εναπομείναντες Φράγκους και Βυζαντινούς ηγεμονίσκους του ελλαδικού
χώρου. Εισβολή και κατάληψη, 1456-1458(;)
Στις 29 Μαϊου 1456, ένας κομήτης διέσχισε τον αττικό ουρανό, προάγγελος
κακών, όπως πιστευόταν τότε. Πράγματι, ο οθωμανικός στρατός διέσχισε με
την ίδια ευκολία και ταχύτητα την αττική γη. Επικεφαλής του ήταν ο
ικανός στρατιωτικός και κυβερνήτης της Θεσσαλίας Ομέρ μπέης
Τουραχάνογλου (ο οποίος επρόκειτο στο μέλλον να έχει μια αξιόλογη
καριέρα εναντίον αντιπάλων ανάμεσα στους οποίους είναι και ο περίφημος
Βλαντ Δράκουλας, πρίγκιπας της Βλαχίας). Πιθανότατα, η προέλαση του
εισβολέα συνοδεύτηκε από σφαγές, αιχμαλωσίες, εκτεταμένες λεηλασίες και
καταστροφές. Ακολούθως, η πείνα θέρισε τους κατοίκους της υπαίθρου.
Λεπτομέρειες περί των καθαρά στρατιωτικών επιχειρήσεων – εάν βέβαια
έγιναν κάποιες άξιες λόγου – μας είναι παντελώς άγνωστες αλλά η τεράστια
διαφορά δυναμικού μεταξύ των αντιπάλων φυσικά θα απέκλειε στους
αμυνόμενους κάθε σκέψη για μάχη εκ παρατάξεως. Η ίδια η Αθήνα διέθετε
ανεπαρκείς οχυρώσεις και λιγοστές στρατιωτικές δυνάμεις. Το σίγουρο
είναι ότι ο Φραγκίσκος Β΄ αναζήτησε βοήθεια στη Δύση και κλείστηκε στην
Ακρόπολη. Στις 4 Ιουνίου, ο οθωμανικός στρατός εισήλθε μάλλον αμαχητί
στην πόλη και, χωρίς να προβεί τώρα σε σφαγές ή καταστροφές, ξεκίνησε
την πολιορκία της Ακρόπολης.
Δεν υπάρχουν πληροφορίες για το εάν ο Ομέρ μπέης επιχείρησε κατάληψη εξ
εφόδου ή απλώς περιορίστηκε σε αποκλεισμό περιμένοντας την πείνα να
κάμψει την αντίσταση των υπερασπιστών. Ούτε είναι σαφές για πόσο
διάστημα κράτησε η πολιορκία. Το μόνο βέβαιο είναι ότι μέχρι και τον
Οκτώβριο του 1456 η Ακρόπολη δεν είχε πέσει. Ωστόσο, οι απεγνωσμένες
εκκλήσεις του Φραγκίσκου προς τη Δημοκρατία της Βενετίας και το Βασίλειο
της Νάπολης για στρατιωτική βοήθεια δεν είχαν βρει ανταπόκριση. Κάποια
στιγμή, ο Ομέρ μπέης έκανε μια προσφορά στο Φραγκίσκο που εκ των
πραγμάτων δεν μπορούσε να αρνηθεί. Με αντάλλαγμα την παράδοση της
Ακρόπολης, θα του παραχωρούσε τη Θήβα, ήδη κατεχόμενη εδώ και χρόνια από
τους Οθωμανούς. Ο ίδιος θα μπορούσε να αποχωρήσει μαζί με όλη την
κινητή περιουσία του και όσους άλλους το επιθυμούσαν και να ζήσουν εκεί,
ως υποτελείς πάντα. Μετά και την επιβεβαίωση των όρων της
συνθηκολόγησης από το Μωάμεθ Β΄, ο Φραγκίσκος αποδέχτηκε και εγκατέλειψε
την Ακρόπολη κάπου μεταξύ 1457 και πρώτου εξαμήνου του 1458. Ήταν η
τελευταία φορά που είδε την Αθήνα και το επίσημο τέλος της φραγκοκρατίας
στην πόλη.
Τα μετά, 1458-1460
Περί τις αρχές φθινοπώρου του 1458, ο Μωάμεθ Β΄ επισκέφτηκε για τέσσερις
μέρες την Αθήνα, επιστρέφοντας από μια επιτυχή εκστρατεία εναντίον του
βυζαντινού Δεσποτάτου του Μορέως. Έδωσε εντολές, παραχώρησε κάποια
προνόμια στους κατοίκους και την Ορθόδοξη Εκκλησία, θαύμασε τα αρχαία
μνημεία, επαίνεσε δημοσίως τον Ομέρ μπέη και αναχώρησε εμφανώς
ικανοποιημένος με το καινούριο του απόκτημα. Μετά δύο χρόνια, κατέλυσε
ολοκληρωτικά το Δεσποτάτο του Μορέως και επισκέφθηκε για δεύτερη φορά
την Αθήνα.
Όσο για τον Φραγκίσκο – της Θήβας, πλέον – αυτός διατάχθηκε το 1460 να
πάρει μέρος με τις ελάχιστες δυνάμεις του στις οθωμανικές επιδρομές
εναντίον του Φράγκου ηγεμόνα Λευκάδας και Κεφαλονιάς. Το ίδιο έτος,
εκτελέστηκε από τον πασά της Πελοποννήσου με εντολή του Μωάμεθ ενώ η
σύζυγός του κατέληξε στο χαρέμι και οι δύο γιοί του εντάχθηκαν στο σώμα
των γενιτσάρων.
ΒΙΒΙΛΟΓΡΑΦΙΑ
Δ. Καμπούρογλου, Ιστορία των Αθηναίων – Τουρκοκρατία, Περίοδος πρώτη, 1458-1687, Αθήνα 1889
F. Babinger, Mehmed the Conqueror and his time (μετάφραση R. Manheim), Princeton, 1978
K. Fleet, S. Faroqhi, R. Kasaba, The Cambridge History of Turkey: The
Ottoman Empire as a World Power, 1453–1603, Cambridge, 2013.
F. Gregorovius, Iστoρία της πόλεως Aθηνών κατά τους μέσους αιώνας (μετάφραση, διορθώσεις και προσθήκες Σπ. Λάμπρου), Aθήνα 1904.
W. Miller, Iστoρία της Φραγκoκρατίας εν Eλλάδι, (μετάφραση προσθήκες και βελτιώσεις Σπ. Π. Λάμπρου), Aθήνα 1909-1910.
W. Miller, “The Turkish Capture of Athens”, Essays on the Latin Orient, Cambridge, 1921.
K. Setton, Athens in the Middle Ages, London 1975
